LEI DA AMNISTÍA

As Cortes Españolas no exilio xuntaronse por primeira vez no ano 1945 en México. Na reunión previa do Grupo Parlamentario socialista, o portavoz Indalecio Prieto, nomeou ós 33 deputados socialistas asasiñados polos rebeldes, ós que se sumaba a morte do Presidente das Cortes, Julián Besteiro, deixado morrer sen atención médica no cárcere de Carmona. Un terzo dos deputados do PSOE, o grupo maioritario na Cámara, foran víctimas. Prieto non deixou de sinalar que nengun dos restantes se tiña entregado, pactado ou claudicado co franquismo. Un exemplo extremo de pundonor e compromiso. Daquela, os Alcaldes socialistas fusilados ou desaparecidos se contaban por centenares, os afiliados ou simpatizantes, por milleiros, os exiliados por ducias de milleiros.

A represión non era sacrificio exclusivo do primeiro partido da esquerda política. Sen sair de Galicia, mortos como Heraclio Botana, deputado socialista, Beade ou Quintanilla, alcaldes socialistas, Suarez Ferrín, alcalde republicano, Pepe Miñones, deputado republican, Bóveda e Casal galeguistas, Villaverde, cenetista e tantos outros. Ou exiliados de todalas cores políticas e non quero deixar de citar a Casares Quiroga ou a Portela Valladares persoeiros que sufriron un doble exilio coa morte civil decretada polo franquismo e continuada prácticamente ata hoxe.

E compre lembrar o drámático exilio de 200.000 persoas, hacinadas en campos de concentración franceses, ou a persecución oprobiosa que sufriron Manuel Azaña, Presidente da República, o cautiverio de Francisco Largo Caballero, Presidente do Consello de Ministros, ademáis de máximo dirixente do PSOE, a morte alevosa de Julián Zuzagoitia, ministro socialista, ou de Lluis Companys, Presidente da Generalitat catalana, de tantos ilustres científicos, intelectuais, profesionais ou dirixentes sociais, do inxente número de cidadáns anónimos que pagaron un alto prezo pola dignidade que amosaron.

No ano 1977, con toda esa carga emocional, as primeiras Cortes democráticas, adoptan duas decisións, casi simultáneas. Transformarse en Cortes constituintes e aprobar unha ampla Amnistía. No final da dictadura a demanda da oposición era triple: liberdades, amnistía e autonomía territorial. As Cortes deciden abordar con rapidez a amnistía. O fixeron logo do indulto de 1975 que puxo en liberdade a 685 presos políticos, logo do Real Decreto de 1976 que liberou outros 287 e do Real Decreto Ley de 1977 que liberou outros 125, incluindo condenados por delitos de sangue. Pero as primeiras cortes democráticas xulgaron que era imprescindible superar as consecuencias da Guerra Civil, as feridas abertas por 40 anos de confrontación desigual, promulgando unha amnistía máis ampla que levou á excarcelación de outras 140 persoas e que afectou a todalas conductas que poideran achegarse a etiqueta de intencionalidade política e que tiveran lugar ata outubro dese ano de 1977.

Nos Diarios de Sesións se atopan argumentacións extraordinariamente importantes de persoas que, dende moi distintas posicións, xulgaban imprescindible superar unha historia de século e medio de contendas civis, precisamente coa amnistía e a futura Constitución, para abordar unha convivencia democrática sobre bases non excluintes.

Así, todolos partidos políticos, UCD, PSOE, minorías catalana e vasca, Partido Comunista, aprobaron esa lei, coa abstención da Alianza Popular. Foi o goberno quen introduciu no texto as conductas dos funcionarios da dictadura, e foron tódolos partidos os que aceptaron esa inclusión. O obxectivo era ambicioso, difícil e inédito. Na actualidade, temos perspectiva para valorar o alcance daquelas medidas, que alumbraron a sociedade actual.

Hoxe hai voces que demandan a revisión daquela Lei de amnistía, propoñendo a retroactividade penal, incompatible co artigo 9 da Constitución, a conductas de persoas mortas. Un procedimento de revisión da historia democrática.

A lei de amnistía non foi unha lei do esquecemento. De feito a investigación histórica tantos anos prohibida ten producido milleiros de títulos e non deixa de medrar, evidencia de que a Guerra Civil segue sendo o feito limiar da nosa época. O traballo dos investigadores e historiadores, imprescindible, non esgota o papel das institucións. Era necesario regulamentar os procedimentos de recuperación e valoración do pasado e así, no ano 2006, o goberno socialista promulga a lei da Memoria histórica que recoñece un dereito individual á memoria persoal e familiar, proclamando o carácter inxusto das condenas, sancións e expresións de violencia persoal por motivos ideolóxicos durante a guerra civil ou na dictadura, establecendo un procedemento para obter unha Declaración persoal rehabilitadora.

Unha lei que proclama a ilexitimidade dos tribunais, xurados e órganos administrativos da represión asi como a ilexitimidade das sancións e condeas, derrogando expresamente todalas normas ainda vixentes. E unha lei que amplia o mecanismo de recoñecemento de dereitos e indemnizacións, que preve a recuperación e identificación de restos en fosas comuns. Que regulamenta a retirada de simbolos e monumentos conmemorativos da violencia ou da represión. E finalmente, unha lei que recoñece a nacionalidade os descendentes dos que foron privados da mesma polo exilio

Lamentablemente o Goberno galego non quere aplicar esa norma. Igual que despreza o labor de inclusión daquelas Cortes constituintes que pactaron normas básicas de convivencia. O Sr. Feijoo prefiere acomodar as normas de convivencia ás necesidades do seu grupo, e modificar a lei electoral tantas veces como sexa necesario. Igual que opta por non desenvolver en absoluto a devandita lei da Memoria Historica, aliñeandose así, non coa facción ucedista e democrática da dereita española sinon coa ultramontana de Alianza Popular. Temos un Presidente de mínimos valores democráticos e de sobrado autoritarismo apenas disfrazado.

DA BANALIDADE PRESIDENCIAL

Na actual lexislatura o Presidente Núñez Feijoo descubriu unha vocación viaxeira. Varias viaxes en poucos meses cun denominador común: vacuidade. En cada desprazamento, unha axenda para de encontros formais ou protocolarios, sen contido nin obxectivos. Con discursos, para os medios galegos, enchidos de tópicos ou de obviedades. En Panamá falou da importancia dos novos tráficos logo da ampliación do Canal. En Xapón da importancia do turismo, en Hamburgo do gas e da formación profesional. Nin acordos, nin convenios, nin representación empresarial con axenda de traballo.

Esa banalidade acada as veces cotas anacrónicas. Así, para un encontro con periodistas e operadores turísticos en Alemaña, promovese un stand no porto coa emigración, a artesanía e os productos galegos como contidos, seguido dunha recepción no buque "J.S. Elcano". Tópicos antiguos nun mercado turístico altamente profesionalizado con  feiras e outros formatos consolidados. Cuidadosamente, o sector non é invitado a esas viaxes. Como si a promoción poidera disociarse do comercio de productos turísticos, sexan camas, circuitos, servizos, etc.

En Xapón o Presidente foi a visitar unha planta de acuicultura, dunha empresa que traballa en varios lugares de España. Mentras a Xunta non impulsou nin un metro cadrado de explotación de acuicultura nos últimos cinco anos, malia os frecuentes anuncios dun Plan estratéxico.

En Hamburgo entrevistouse co Presidente de SEAT, un español con despacho en Barcelona. E co Presidente do Land para falar de tráfico de contenedores e de formación profesional. Pero os portos galegos están perdendo peso en España globalmente, retrocedendo en tráfico de contenedores e o goberno non ten nengunha iniciativa. Canto a formación profesional lembrar que o modelo alemán, está cursado en Galicia por 61 alumnos exclusivamente dun total de 45000.

Probablemente nesa sucesión de entrevistas e declaracións, os interlocutores serán corteses e coñecedores das servidumes dos cargos públicos,  que unhas veces fan visitas sen contido e outras as reciben. Pero a banalidade non pode venderse como xestión, nin os discursos como resultados.

RESIDUOS

O Goberno central publica hoxe o Real Decreto-Lei que modifica totalmente a retribución das instalacións productoras de enerxías renovables, coa protesta global dos sectores afectados. A Xunta ten sido cómplice do novo deseño.Asistimos á liquidación do sector eólico galego, outrora hexemónico no Estado, e hoxe abocado a non poder medrar. As grandes compañías eléctricas, un dos principais lobbys económicos de España, impoñen a sua reforma ó Ministerio, coa complicidade do goberno galego, que chega a extremos de submisión. O goberno galego foi un dos poucos executivos territoriais que non fixo alegacións ó Real Decreto-Lei aprobado o pasado venres, durante o trámite da audiencia aberto pola Comisión Nacional dos Mercados e da Competencia.

Agora se nos fala da insostibilidade de SOGAMA. Son tres alomenos os motivos para esta afirmación.

En primeiro lugar a sostibilidade medioambiental. Este grupo non vai defender posicións fundamentalistas de nengun tipo. Limitaremonos o marco vixente na Unión Europea, que establece unha xerarquía de prioridades no tratamento dos residuos sólidos urbans, que son, por esta orde, Reducción, Reutilización, Reciclaxe, Valorización e Soterramento. Pode resumirse a situación galega decindo que as duas últimas solucións europeas, son as duas primeiras galegas. Evidentemente, algo está mal en Galicia.

A realidade social e económica ten evoluido moito e a sensibilidade medioambiental tamén, dende a creación de SOGAMA. O noso referente actual son os países avanzados da Unión Europea onde as taxas de reciclaxe e compostaxe multiplican por varios díxitos ás galegas, que son simbólicas. Reciclamos menos do dous por cento según a web da propia sociedade, 11000 Toneladas sobre un total de 790000 Tm tratadas.

Incineramos 239 kg por habitante, moi por riba das cifras da meirande parte dos países, pero reciclamos menos e a compostaxe é simbólica. Mesmo os países europeos con maiores taxas de incineración enerxética, teñen tamén cifras relevantes de reciclaxe e de compostaxe e cifras mínimas de soterramento. En Galicia non se incinera máis porque literalmente non hai capacidade. De feito a proposta da Xunta era a construcción dunha nova planta no sur, ó abeiro do concurso eólico. Cando éste fracasou, a Xunta propuxo ampliar a planta de Cerceda para seguir valorizando, é decir incinerando.

O sistema así deseñado, ten incentivos perversos. En ausencia de obxectivos estratéxicos de carácter medioambiental, e repercutindo os custos da sociedade nos concellos e finalmente nas familias, non existen incentivos para modificar as conductas. A sociedade factura a todolos Concellos por unha tarifa idéntica, con independencia do proceso dos residuos, sexa incineración ou soterramento, cando os procesos teñen custos diferentes. Máis ainda, factura igual a todolos concellos por tonelada, malia que a lei de réxime local recentemente aprobada polo goberno central, atribúe diferentes competencias ós Concellos según o tamaño sexa superior ou inferior a 5000 habitantes. Como non existen incentivos para unha maior sensibilidade, nin tarifas diferenciais, nin tratamentos axeitados ás diferencias locais, só queda o voluntarismo. Por exemplo, a sociedade SOGAMA impulsa a compostaxe nunha cifra mínima, mil cincocentos fogares, sobre máis dun millón de fogares galegos.

Finalmente, a reforma do sector eléctrico ven a modificar totalmente a viabilidade da sociedade. Lembremos que no novo esquema, logo da reforma tarifaria, os ingresos por enerxía representan o 37% fronte o 54% das taxas. A modificación das taxas condena a un incremento progresivo das tarifas aboadas polos concellos. Non se están ofrecendo solucións ós problemas de moitos Concellos que teñen recurrido ou cuestionado as taxas unilateralmente impostas pola Xunta, con desprezo dos contratos asinados e vixentes. Urximos unha solución pactada a ese conflito enquistado.

Unha vez máis, compre lembrar a irrelevancia do goberno galego na defensa dos intereses galegos diante do goberno central. Sendo a primeira Comunidade en producción de enerxía, con exportación neta, cun sector eólico todavía importante e con esa elevada valorización enerxética dos residuos, a Xunta non foi quen a sustraer ésta do novo marco legal nin a defender aquelas, nin a conseguir un esquema de prezos diferenciado.

Un dato maís, que ratifica canto vimos decindo: oscurantismo da Xunta e da sociedade SOGAMA. Na web desta podense ler argumentos sobre os verdes de Alemaña ou sobre as cifras no tratamento de residuos de Dinamarca. Non hai estatísticas de Galicia, nin na web da Xunta. Saben que son indefendibles no seu conxunto. No seu lugar, abundancia de propaganda e de informacións de imposible contraste.

A posición socialista galega,  resumese na aceptación da Directiva comunitaria, coas suas prioridades, e polo tanto no pulo da reciclaxe e da compostaxe, como xa veñen facendo varios concellos galegos, co obxectivo de acabar co soterramento dos residuos. Non cremos que a posición galega de máxima incineración e máximo soterramento sexa sostible na Europa comunitaria. Nin que as novas xeneracións estén dispostas a asumir ese modelo.Nin que o futuro de SOGAMA veña mediatizado pola presenza no accionariado dunha empresa enerxética, cos seus propios intereses.

ABDICACIÓN

En 1975 el debate principal era democracia o dictadura. La decisión de la forma monárquica para el Estado, fue una concesión, como otras muchas, al objetivo principal. Cuarenta años más tarde es uno de los aspectos de la Constitución que como, entre otros, la estructura territorial, las Diputaciones Provinciales o el Poder Judicial, pueden y debe ser discutidos ante una eventual reforma de la Carta Magna. La abdicación del Rey crea la oportunidad adecuada. Reconocer su trayectoria no impide plantear un debate sereno, maduro y consecuente.

Probablemente la fecha de la abdicación ha sido  precipitada por el proceso de relevo de la dirección socialista que, dentro de ciertos límites, abre la posibilidad de una dirección generacionalmente posterior y por tanto con una visión más distanciada de la Transición. Aunque legalmente el voto socialista no es imprescindible para aprobar la Ley Orgánica prevista en el artículo 57.5 de la Constitución, resulta impensable hacerlo sin su concurso. De ahí que corresponda al centenar de diputados socialistas a Cortes la responsabilidad histórica de la decisión, ahora libres de los condicionantes de hace cuatro décadas.

Y el momento no puede ser más oportuno. En una sociedad democráticamente madura, plural, sin otra tensión para la convivencia que los movimientos secesionistas, es un debate necesario. Las generaciones actuales no están obligadas a repetir el proceso constituyente pero tampoco impedidas de mejorar o actualizar la norma básica. Incluso para encauzar las citadas tensiones separatistas, la reforma constitucional es no ya necesaria, sino imprescindible. El propio Rajoy lo reconocía expresamente el pasado sábado en Barcelona, conocedor ya en ese momento de la abdicación inminente.

Sólo nuestros propios temores, inseguridades, o debilidad de  ideas, pueden oponerse al debate, reclamado ya abiertamente por amplios sectores de la sociedad. Es la primera oportunidad en cuarenta años y no deberíamos desaprovecharla.

SALARIOS MENGUANTES

Probablemente, si hai un denominador común nos resultados das eleccións europeas, é o malestar xeral contra as actuais políticas de austeridade, impulsadas pola maioría dos gobernos da Unión Europea, incluidos os goberno de España e de Galicia. Son politicas destructivas para moitisimas persoas.

Según o INE, hai 90.000 familias que non chegan a fin de mes. Que teñan moitas dificultades, 60000 familias máis. Total, 150000 familias en dificultades, é decir, unha de cada cinco familias non ten capacidade para afrontar gastos imprevistos ou está vivindo ó límite da sua capacidade económica. Son persoas que teñen retrasos no pago dos gastos da vivenda, nos recibos, etc, porque son:

- fogares con todos os seus membros en paro, superan os 100.000 o peor dato que nunca se deu en Galicia, 20000 mais no que vai de lexislatura. Representan o 10 % do total das familias galegas.

- 34.300 fogares sen nengún ingreso,

- persoas atendidas por Cáritas, 110000 persoas no ultimo ano

- Risga, 10000 beneficiarios, con retrasos de moitos meses na recepción das axudas

Si consideramos as persoas desempregadas, que son actualmente 270. 000, o 47% delas, é decir 130.000 persoas non cobran ningunha prestación, 12.000 persoas reciben un subsidio, a Renda de Inserción. En euros, 64.000 persoas apenas perciben 426€ mensuais e 83.317 persoas perciben unha media de 797€ ao mes.

Canto ós pensionistas, prorrateando as pagas extras, 110.000 pensionistas non chegan a cobrar 342 €/mes e 236.000 pensionistas cobran menos de 684 €/mes. Só un de cada catro pensionistas superan os 1.000 €/mes.

E dos asalariados, nos dous últimos 68.000 persoas deixaron de ser asalariada. A remuneración dos asalariados baixou 5 puntos do PIB. En cifras, o 30 % das persoas asalariadas en Galicia cobra menos que o salario minimo e mais do 50 % non chegan á metade do salario minimo. 295.000 asalariados gañan o SMI, 645 € e deles 172.000 menos da metade do SMI, menos de 325 €mes. Sobre un millon de asalariados galegos, un de cada seis vive con 325 euros/mes.

A resposta do goberno de Feijoo diante desa situación sangrante, é o recorte orzamentario nos principais programas de gasto social. Un 20%, oito puntos menos. Triplican o gasto da débeda pero reducen o gasto social.

ELECCIÓNS EUROPEAS

Os resultados das eleccións europeas poden analisarse baixo diferentes perspectivas. Como mínimo son preocupantes. En Europa, polo avance dos partidos radicais ou xenófobos, que nutrense directamente da frustración masiva diante de políticas de exclusión e de empobrecemento. En Francia, en Alemaña, Dinamarca e outros, a desesperación ten xa representación política.

En España alomenos hai tres rasgos suliñables. O primeiro, a rotunda maioría dos partidos independentistas, no País Vasco e máis en Cataluña, coa maioría relativa de Bildu e de ERC nalgunhas circunscripcións provinciais, superando a PNV e CiU respectivamente. En segundo lugar, a crise dos partidos maioritarios, acentuada pola baixa participación, 20 puntos menos da habitual en eleccións locais e ainda menos con respecto das eleccións autonómicas e xerais. E finalmente a irrupción dos movimentos anti-sistema, indignados, 15-M, etc, baixo a sigla “Podemos”.

O primeiro rasgo é tamén o principal problema. A parálise do Goberno Rajoy diante do desafío soberanista lonxe de contribuir a encauzar os problemas, os está exacerbando. O sentimento progresivamente maioritario a favor da independencia, será difícil de revertir e tamén de embridar no marco constitucional actual. A negativa popular para abordar unha reforma constitucional, como propón o Partido Socialista, bloquea as solucións. As urnas acaban de emitir un veredicto contundente. Estase creando unha situación de facto que só evoluir a peor.

A crítica ós grandes partidos estatais é máxima, cunha perda enorme de votos e de peso relativo. Expresa o nivel de hastío diante dunha crise incesante, e de políticas que logo de cinco anos non teñen producido resultados. Tamén do labor da oposición maioritaria, na que moitos cidadáns semellan non atopar interese, ainda que serán necesarios datos demoscópicos para deslindar a crise de liderato das propostas programáticas ou das decisións adoptadas.

A irrupción de Podemos, inicialmente tan sorprendente, é a voz dese amplo movimento que hai dous anos ocupaba as ruas españolas, que se nutre da falta de oportunidades, laborais e vitais, para unha maioría das persoas novas e na que se suman outros movimentos máis radicais. Son unha incógnita pero probablemente evoluirán na mesma dirección que AGE, no seu momento novidosa, e hoxe institucionalizada como calquera outro partido. En todo caso son un formidable aldabonazo na política española. Compre ler os textos do seu voceiro para coñecer o seu pensamento político. Por exemplo, eiquí: http://blogs.publico.es/pablo-iglesias/ e tamén doutro dos seus ideólogos en: http://www.comiendotierra.es/author/jcmonedero/.

É indubidable que hai espazo para a política, que os cidadáns teñen voz e criterio. Tamén que o sistema político español ten que modernizarse, en transparencia, accesibilidade, apertura. A sociedade é maís plural que no pasado, con posicións máis heteroxéneas, como corresponde ó estado de desenvolvemento e a explosión das canles de comunicación alternativas. Un escenario difícil, pero apaixoante.

MODELO DE CRECEMENTO

O modelo de crecemento adoptado polo goberno Rajoy, secundado pola Xunta de Galicia e respaldado por Bruxelas, está ben definido. Devaluación das rentas salariais, precarización do traballo, temporalidade e rotación, estado de benestar mínimo e incremento da desigualdade.

Os datos deste mes tando da EPA como do paro rexistrado, ratifican esa interpretación. Máis do 90% dos novos contratos son temporais, en moitos casos por horas ou como autónomos, en ocupacións de baixa cualificación, como hostelería e servizos de ocio. En Galicia, paralelamente, as persoas que desaparecen do paro rexistrado, non están afiliadas á Seguridade Social, ben por estar na economía sumerxida, por ter desistido ou emigrado. Así temos un número menguante de cotizantes e un colectivo enorme de desempregados, sempre dispoñibles baixo retribucións progresivamente menores.

Non é casual que na pasada semana a presidenta do Círculo de Empresarios reclamara abaratar o salario mínimo interprofesional e o despedimento. Saben que é posible apretar ainda máis nas condicións laborais, nun modelo final semellante ó chinés. Que a cualificación dos desempregados sexa moi baixa, facilita o proceso. Lembremos que tres de cada catro desempregados non teñen o título de ESO, e que o abandono escolar en España duplica ó da UE.

Nese camiño, as clases medias baseadas na seguranza no traballo, nas rentas derivadas do coñecimento ou da especialización, son tamén crebadas en beneficio dunha maior desestructuración (oficialmente “liberalización”), incremento indefinido dos horarios e decremento paralelo dos rendimentos. A dereita europea, maioritaria na Unión, reclama máis restriccións e incrementos da fiscalidade indirecta. A desigualdade acelerase.